Ministria e Financave ka propozuar një projektligj të ri për taksimin e pasurive të paluajtshme, i cili pritet të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si llogaritet detyrimi vjetor për pronat në Shqipëri. Ndryshimi kryesor konsiston në rritjen e shkallës së taksës dhe aplikimin e një formule të re diferencuese për banesën e parë, duke rritur ndjeshëm barrën financiare për pronat me vlerë të lartë tregu.
Sipas draftit të ri, shkalla e taksës për ndërtesat e banimit propozohet të rritet në 0.1% deri në 0.2% të vlerës së pronës, nga 0.05% që është aktualisht në fuqi. Kjo do të thotë se shkalla bazë e taksimit pëson një rritje prej 2 deri në 3 fish.
Si funksionon lehtësia për banesën e parë?
Formula e re parashikon një mekanizëm lehtësues për banesën e parë, por me kufizime të qarta që mbrojnë shtresat e mesme dhe taksojnë më shumë pronat e luksit. Përjashtimi nga taksimi funksionon mbi parimin e “pragut maksimal të zbritjes”, i cili është i ndarë në 7 kategori bashkish:
Kategoria e parë (Bashkia Tiranë): Pragu maksimal i zbritjes është 8.4 milionë lekë.
Kategoria e dytë (Durrës, Himarë, Vlorë, Sarandë): Pragu maksimal i zbritjes është 4.75 milionë lekë.
Mekanizmi i llogaritjes ndiqet në dy rrugë, bazuar në vlerën totale të shtëpisë:
Nëse vlera e shtëpisë është MË E ULËT se dyfishi i pragut të zonës: Qytetari përfiton zbritje të plotë prej 50% të vlerës së shtëpisë si të patatueshme. Taksa llogaritet vetëm mbi gjysmën e mbetur të vlerës.
Nëse vlera e shtëpisë TEJKALON dyfishin e pragut të zonës: Qytetari nuk përfiton më zbritje 50% të vlerës totale, por i zbritet nga vlera vetëm shuma fikse e pragut maksimal. Pjesa tjetër e mbetur taksohet e plotë.
Shembull konkret llogaritjeje për Tiranën:
Për një shtëpi të parë me vlerë 10 milionë lekë në kryeqytet: Meqenëse kjo vlerë është nën dyfishin e pragut të Tiranës (8.4 mln lekë x 2 = 16.8 mln lekë), prona përfiton zbritjen prej 50%. Taksa do të llogaritet mbi 5 milionë lekë.
Me shkallën e propozuar prej 0.1%, detyrimi do të jetë 5,000 lekë në vit, duke mos pësuar ndryshim nga sa paguhet aktualisht me formulën e vjetër (0.05% mbi vlerën totale pa zbritje).
Përllogaritet se me sistemin aktual (ku taksa është 0.05% mbi çmimet e referencës të përditësuara në vitin 2023), detyrimi vjetor për një apartament 90 m² në Tiranë varion nga 3,600 deri në 10,200 lekë në vit, në varësi të zonës kadastrale. Me formulën e re, qytetarët që zotërojnë banesa brenda standardeve mesatare nuk do të pësojnë rritje të ndjeshme, ndërsa ata që zotërojnë shtëpi të shtrenjta dhe që kalojnë tavanet e përcaktuara do të paguajnë detyrime shumë herë më të larta.
